DTÖ: Ticarette İşbirliği Zayıflarsa Küresel Ekonomi Büyük Fırsat Kaybı Yaşayabilir
Dünya Ticaret Örgütü'nün yeni raporuna göre kurallara dayalı ticaret sisteminin payı iki yılda yüzde 80'den yüzde 72'ye geriledi; örgüt, işbirliğinin zayıflaması halinde küresel GSYH'nin yüzde 5'in üzerinde daralabileceğini hesaplıyor. Rapor, güçlendirilmiş bir sistemin ise 2050'ye kadar 3 trilyon dolarlık ek büyüme sağlayabileceğini öngörüyor.
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Kamu Forumu kapsamında yayımladığı "Dünya Ticareti için Kritik Bir Dönüm Noktası" başlıklı Dünya Ticaret Raporu 2026'da, çok taraflı ticaret sisteminin giderek artan bir baskı altında olduğuna dikkat çekti. Rapora göre küresel mal ticaretinin yaklaşık yüzde 72'si halen DTÖ kuralları çerçevesinde yürütülüyor; ancak bu oran iki yıl önce yüzde 80 seviyesindeydi.
Örgütün 1995'teki kuruluşundan bu yana üyeler arası ticaretin yaklaşık yüzde 140 büyüdüğü, düşük ve orta gelirli ekonomilerin küresel ticaretteki payının ise yüzde 23'ten 2024 sonunda yüzde 45'e yükseldiği belirtiliyor. Dijital hizmetlerin küresel hizmet ihracatının yaklaşık yüzde 55'ine ulaşması da ticaretin son 20 yılda nasıl dönüştüğünü gösteriyor.
DTÖ, geleceğe dönük üç senaryo ortaya koyuyor. Kapsamlı pazar taahhütleri, dijital ticaret kuralları ve güvenlik kaygılarıyla açık ticaret arasında denge kuran "güçlendirilmiş" bir sistem senaryosunda küresel GSYH'nin 2050'ye kadar yüzde 2,9, ihracatın ise yüzde 17,9 artabileceği; bunun 3 trilyon dolarlık ekonomik kazanıma karşılık geleceği hesaplanıyor. Dünya ticaretindeki payı halihazırda yüzde 1'in altında olan en az gelişmiş ülkelerde ise gümrük vergisi ve ticaret maliyetlerindeki düşüşle GSYH'nin yüzde 7,7 büyüyebileceği tahmin ediliyor. Buna karşılık ticaretin jeopolitik bloklara bölündüğü "parçalanmış" senaryoda küresel GSYH'nin yüzde 5,1, ihracatın ise yüzde 18,6 daralabileceği öngörülüyor; üçüncü senaryo ise çok taraflı işbirliğinin yerini serbest ticaret anlaşmaları ağının aldığı bir yapıyı esas alıyor.
Raporun ortaya koyduğu tablo, gümrük ve dış ticaret politikalarındaki belirsizliğin lojistik ve tedarik zinciri planlaması yapan firmalar için önümüzdeki döneme dair önemli bir risk ve fırsat haritası sunduğunu gösteriyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı
